3. Sınıf TÜRK VERGİSİ SİSTEMİ FİNAL NOTLARI
ÜNİTE 9
KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAHIN TESPİTİ*
Kurum kazancının tespitinde tahakkuk esası geçerlidir.
*Gelir vergisinde takvim yılı esas olduğu halde kurumlar vergisinde hesap dönemi ilkesinden hareket edilmelidir.
*Kurum kazançları yalnız gerçek usulde tespit edilir.
*Kurumlar vergisine tabi olan tüzel kişiler birinci sınıf tüccar olarak kabul edilir ve kurum kazançları bilanço esasına göre tespit edilir.
*Kazancın tespitinde bilanço esası esas olmakta;ancak Maliye Bakanlığı izni ile bazı kurumlar işletme hesabına göre de kurum kazancı tespit edebilirler.
Kurum Kazancı=DSÖS-DBÖS-Eklenen Değerler+Çekilen Değerler
*Enflasyon muhasebesi gereği düzenlemelerin uygulanabilmesi için fiyat endeksindeki artışın içinde bulunan yıl dahil sın üç hesap döneminde % 100 den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10 dan fazla olması ve her iki şartın birlikte gerçekleşmes aranmakatadır.aksi halde parasal olmayan değerlerde herhangi bir düzeltme yapılmayacaktır.
KURUMLAR VERGİSİNE TABİ OLMA ŞARTLARI
1)İştirakın toplam gayrisafi hasılatın %25 veya daha fazlasının faaliyet ile orantılı sermaye,organizasyonve eleman istihdamı suretiyle yürütülen ticari,zirai ve serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz,kar payı ,kira,lisans ücreti,menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşması
2)Yurt dışındaki iştirakın ticari bilanço karı üzerinden %10 dan az oranda gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması
3)Yurt dışında kurulu iştirakın ilgili yıldaki toplam gayri safi hasılatın 100.000 tl karşılığı yabancı parayı geçmesi
KURUM KAZANCININ TESPİTİNDE ÖZEL DURUMLAR
1)Zirai faaliyetle uğraşan kurumlarda kazanç tespiti
2)Dar mükellef kurumların kazanç tespitindeki özel durum
KURUM KAZANCININ TESPİTİNDE İNDİRİLECEK GİDERLER
A)GELİR VERGİSİ KANUNUA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER
1)Kazancın elde edilmesi için yapılan harcamlar
2)İşyerinde çalışan işçilerin yiyecek,barınma ve tedavi ve ilaç giderleri ,ödenen sigorta primleri ve emekli aidatları
3)İş ile ilgili olarak seyahat ve ikamet giderleri
4)İşletmeye dahil taşıt araçlarının amortismanları ve giderleri
5)İş ile ilgili olarak sözleşmeye ,ialana veya kanuna dayanılarak ödenen zarar,ziyan ve tazminatlar
6)İşletme ile ilgili olmak üzere bina,arazi ,gider,istihlak damga ,belediye vergileri,harçlar gibi aynı vergi resim ve harçlar
7)Amortismanlar
8)Sendika aidatları
9)İşverenler Tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları
KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER
1)Hisse senedi ve tahvillerin ihraç giderleri
2)İlk tesis ve örgüt giderleri
3)Genel kurul toplantıları için yapılan giderlerle,birleşme,devir,bölünme,fesih,ve tasfiye giderleri
4)Sermayesi paylara bölüünmüş(eshamlı)komandit şirketlerle komandite ortağın kar payı
5)Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları
6)Sigorta tekni karşılıkları
7)Muallak hasar karşılıkları
8)Kazanılmamış prim karşılıkları
9)Hayat matematik karşılıkları
10)Deprem hasar karşılıkları
11)Zarar mahsubu
12)Diğer indirimler
*Araştırma geliştirme harcamalrı tutarının %40 ı oranında hesaplanacak ar_ge indirimi yapılır.
*Kanun kapsamında amatör spor dalları için yapılan sponsorluk harcamalarının %50 si kurum kazancından indirilir.
13)Bağış ve yardımlar
*(222 sayılı)İlkokul yapımı için resmi makamlara yapılan bağış ve yardımlarda bir sınıurlama söz konusu değildir.
*(6683)Doğal afetlerden zarar görenlere ve(2547) yükseköğrenim kurumlarına
yapılan yardımlarda bir sınır söz konusu değildir.
*(3359)Sağlık hizmetleri Temel Kanunu sınırları içinde yapılan bağışların tamamı gider olarak indirilir.
GELİR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER
1)Teşebbüs sahipleri ile eşinin ve çocuklarının işletmedençektikleri paralar ile aynen aldıkları sair değerler
2)Teşebbüs sahibinin eşine ,kendisine,küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar,ücretler,ikramiyeler,komisyon ve tazminatlar
3)Teşebbüs sah,binin eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler
4)Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye üzerinden yürütülecek faizler
5)Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar
6)Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin %50 si
7)Esas faaliyet konusuile ilgili omlayan taşıtların gider ve amortismanları
8)Basın yolu ile ilenen fiillerden radyo veya t.v yayınlarından doğacak maddi ve manevi zararlardan dolayı ödenen tazminatlar
KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLEMEYACAK OLAN GİDERLER
1)Özsermaye üzeinden ödenen ve hesaplanan faizler
2)Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz,kur farkı vb. giderler
Bir kurumun kullandığı sermayenin örtülü sermaye sayılmasının şartları:
A:Borçlanmanın kurumun dolaysız,dolaylı bir şirket ilişkisi veya devamında sıkı bir iktisadi ilişki içind ebulunduğu gerçek veya tüzel kişilerden yapılmış olması
B:Borçlanmanın işletmede devamlı olarak kullanılması (borçalar işletmede 1 yışl yada daha fazlaa kullanılırsa devamlı hale gelir)
C:Alınan borç işletmenin herhangi bir tarihte özsermayesinin 3 katını aşması
3)Transfer fiyatlandırması yolu ile örtülü kazanç dağıtımı
Örtülü kazanç:kurumların iktisadi faaliyetlerinden doğan kazançların muvazaa yolu ile vergi ödenmeden gerçek ya da tüzel kişilere aktarılmasıdır.
Örtülü kazanç durumları:
A:Kurumlar ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veay fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilecektir.
B:İlişkili kişi ,kurumların kendi şirket ortakları veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi ve denetimi veay sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu gerçek kişi ya da kurumları ifade eder.Ortakların eşleri,ortakların veya eşlerinin üst soy veya alt soyu ile 3. derece dahil yansoy hısımları da ilişkili kişi sayılır.
C:Emsallere uygunluk ilkesi ,ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım veya satımında uygulanan fiyat veya bedelin ,aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşan ak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder.
D:Kurumlar ,ilişkili kişlerle yaptığı işlemlerde uygulanacağı fiyat ve ya bedelleri aşağıdaki yöntemlerden işlemin mahiyetine göre uygun olanını kullanarak tespit eder.
***KARŞILAŞTIRMALI FİYAT YÖNTEMİ:
Bu yöntemde fiyat veya bedel ,bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı işle karşılaştırılarak tespit edilir.
***MALİYET ARTI YÖNTEMİ:
Bu yöntemde emsallere uygun fiyat ,ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kar oranı kadar artrılması suretiyle hesap edilir.
4)Yedek akçe:Kurumların özel kanunlarına veya esas sözleşmelerine göre muhtelif adlarla zorunlu ya da ihtiyari olarak kardan ayrılan miktardır.
5)Vergi ve cezalar
6)İtibari değerin altında menkul kıymet satışından doğan zararlar
7)Kiralama yolu ile edinilen varlıklara ilişkin giderler
8)Tazminatlar
9)Basın yolu ile işlenen fiiller için ödenen tazminatlar
10)İlan ve reklam giderleri
KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAHIN TESPİTİ*
Kurum kazancının tespitinde tahakkuk esası geçerlidir.
*Gelir vergisinde takvim yılı esas olduğu halde kurumlar vergisinde hesap dönemi ilkesinden hareket edilmelidir.
*Kurum kazançları yalnız gerçek usulde tespit edilir.
*Kurumlar vergisine tabi olan tüzel kişiler birinci sınıf tüccar olarak kabul edilir ve kurum kazançları bilanço esasına göre tespit edilir.
*Kazancın tespitinde bilanço esası esas olmakta;ancak Maliye Bakanlığı izni ile bazı kurumlar işletme hesabına göre de kurum kazancı tespit edebilirler.
Kurum Kazancı=DSÖS-DBÖS-Eklenen Değerler+Çekilen Değerler
*Enflasyon muhasebesi gereği düzenlemelerin uygulanabilmesi için fiyat endeksindeki artışın içinde bulunan yıl dahil sın üç hesap döneminde % 100 den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10 dan fazla olması ve her iki şartın birlikte gerçekleşmes aranmakatadır.aksi halde parasal olmayan değerlerde herhangi bir düzeltme yapılmayacaktır.
KURUMLAR VERGİSİNE TABİ OLMA ŞARTLARI
1)İştirakın toplam gayrisafi hasılatın %25 veya daha fazlasının faaliyet ile orantılı sermaye,organizasyonve eleman istihdamı suretiyle yürütülen ticari,zirai ve serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz,kar payı ,kira,lisans ücreti,menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşması
2)Yurt dışındaki iştirakın ticari bilanço karı üzerinden %10 dan az oranda gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması
3)Yurt dışında kurulu iştirakın ilgili yıldaki toplam gayri safi hasılatın 100.000 tl karşılığı yabancı parayı geçmesi
KURUM KAZANCININ TESPİTİNDE ÖZEL DURUMLAR
1)Zirai faaliyetle uğraşan kurumlarda kazanç tespiti
2)Dar mükellef kurumların kazanç tespitindeki özel durum
KURUM KAZANCININ TESPİTİNDE İNDİRİLECEK GİDERLER
A)GELİR VERGİSİ KANUNUA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER
1)Kazancın elde edilmesi için yapılan harcamlar
2)İşyerinde çalışan işçilerin yiyecek,barınma ve tedavi ve ilaç giderleri ,ödenen sigorta primleri ve emekli aidatları
3)İş ile ilgili olarak seyahat ve ikamet giderleri
4)İşletmeye dahil taşıt araçlarının amortismanları ve giderleri
5)İş ile ilgili olarak sözleşmeye ,ialana veya kanuna dayanılarak ödenen zarar,ziyan ve tazminatlar
6)İşletme ile ilgili olmak üzere bina,arazi ,gider,istihlak damga ,belediye vergileri,harçlar gibi aynı vergi resim ve harçlar
7)Amortismanlar
8)Sendika aidatları
9)İşverenler Tarafından ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları
KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLECEK GİDERLER
1)Hisse senedi ve tahvillerin ihraç giderleri
2)İlk tesis ve örgüt giderleri
3)Genel kurul toplantıları için yapılan giderlerle,birleşme,devir,bölünme,fesih,ve tasfiye giderleri
4)Sermayesi paylara bölüünmüş(eshamlı)komandit şirketlerle komandite ortağın kar payı
5)Katılım bankalarınca katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları
6)Sigorta tekni karşılıkları
7)Muallak hasar karşılıkları
8)Kazanılmamış prim karşılıkları
9)Hayat matematik karşılıkları
10)Deprem hasar karşılıkları
11)Zarar mahsubu
12)Diğer indirimler
*Araştırma geliştirme harcamalrı tutarının %40 ı oranında hesaplanacak ar_ge indirimi yapılır.
*Kanun kapsamında amatör spor dalları için yapılan sponsorluk harcamalarının %50 si kurum kazancından indirilir.
13)Bağış ve yardımlar
*(222 sayılı)İlkokul yapımı için resmi makamlara yapılan bağış ve yardımlarda bir sınıurlama söz konusu değildir.
*(6683)Doğal afetlerden zarar görenlere ve(2547) yükseköğrenim kurumlarına
yapılan yardımlarda bir sınır söz konusu değildir.
*(3359)Sağlık hizmetleri Temel Kanunu sınırları içinde yapılan bağışların tamamı gider olarak indirilir.
GELİR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER
1)Teşebbüs sahipleri ile eşinin ve çocuklarının işletmedençektikleri paralar ile aynen aldıkları sair değerler
2)Teşebbüs sahibinin eşine ,kendisine,küçük çocuklarına işletmeden ödenen aylıklar,ücretler,ikramiyeler,komisyon ve tazminatlar
3)Teşebbüs sah,binin eşinin ve küçük çocuklarının işletmede cari hesap veya diğer şekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler
4)Teşebbüs sahibinin işletmeye koyduğu sermaye üzerinden yürütülecek faizler
5)Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatlar
6)Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin %50 si
7)Esas faaliyet konusuile ilgili omlayan taşıtların gider ve amortismanları
8)Basın yolu ile ilenen fiillerden radyo veya t.v yayınlarından doğacak maddi ve manevi zararlardan dolayı ödenen tazminatlar
KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLEMEYACAK OLAN GİDERLER
1)Özsermaye üzeinden ödenen ve hesaplanan faizler
2)Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz,kur farkı vb. giderler
Bir kurumun kullandığı sermayenin örtülü sermaye sayılmasının şartları:
A:Borçlanmanın kurumun dolaysız,dolaylı bir şirket ilişkisi veya devamında sıkı bir iktisadi ilişki içind ebulunduğu gerçek veya tüzel kişilerden yapılmış olması
B:Borçlanmanın işletmede devamlı olarak kullanılması (borçalar işletmede 1 yışl yada daha fazlaa kullanılırsa devamlı hale gelir)
C:Alınan borç işletmenin herhangi bir tarihte özsermayesinin 3 katını aşması
3)Transfer fiyatlandırması yolu ile örtülü kazanç dağıtımı
Örtülü kazanç:kurumların iktisadi faaliyetlerinden doğan kazançların muvazaa yolu ile vergi ödenmeden gerçek ya da tüzel kişilere aktarılmasıdır.
Örtülü kazanç durumları:
A:Kurumlar ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veay fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilecektir.
B:İlişkili kişi ,kurumların kendi şirket ortakları veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi ve denetimi veay sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu gerçek kişi ya da kurumları ifade eder.Ortakların eşleri,ortakların veya eşlerinin üst soy veya alt soyu ile 3. derece dahil yansoy hısımları da ilişkili kişi sayılır.
C:Emsallere uygunluk ilkesi ,ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım veya satımında uygulanan fiyat veya bedelin ,aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşan ak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder.
D:Kurumlar ,ilişkili kişlerle yaptığı işlemlerde uygulanacağı fiyat ve ya bedelleri aşağıdaki yöntemlerden işlemin mahiyetine göre uygun olanını kullanarak tespit eder.
***KARŞILAŞTIRMALI FİYAT YÖNTEMİ:
Bu yöntemde fiyat veya bedel ,bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı işle karşılaştırılarak tespit edilir.
***MALİYET ARTI YÖNTEMİ:
Bu yöntemde emsallere uygun fiyat ,ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kar oranı kadar artrılması suretiyle hesap edilir.
4)Yedek akçe:Kurumların özel kanunlarına veya esas sözleşmelerine göre muhtelif adlarla zorunlu ya da ihtiyari olarak kardan ayrılan miktardır.
5)Vergi ve cezalar
6)İtibari değerin altında menkul kıymet satışından doğan zararlar
7)Kiralama yolu ile edinilen varlıklara ilişkin giderler
8)Tazminatlar
9)Basın yolu ile işlenen fiiller için ödenen tazminatlar
10)İlan ve reklam giderleri
3 yaşımdan beri akvaryumla uğraşıyorum. Bir tane çok küçük yavrulukta,
diğer ikisi bir astranot ve iki pacuyla yaşıyor.Bence en iyi tür. Fazla
kavgacı değil, tabii bir şeylere kızmadığında... Seranın renklendirici
yemini aldım; ama nedense rengi açıldı. İngiltere'de bir yazıda okudum:
renklerinin değişimi hoşlarına gitmez ve ömrünü kısaltırmış; ama
umursamadım. Bir tanesi 6 yıldır yaşıyor. Bence cichlidler içinde en
iyisi. Bir arkadaşım yavru aldı; onu da araştırdım. Her bin papağandan
3'ü yavru verirmiş; kısmet...
Diğer yumurta yığanlar gibi Corydorasların üretimi de biraz ilgi ve
fedakarlık isteyen bir uğraştır.Fakat yavrular çıkmaya başlayınca buna
değer doğrusu.
